การประเมินสภาวะผู้ป่วยขั้นต้น

การประเมินสภาวะผู้ป่วยขั้นต้น

       การประเมินสภาวะผู้ป่วยขั้นต้น เป็นการปฏิบัติการแรกที่ผู้พบเหตุหรือผู้แจ้งเหตุต้องกระทำเมื่อประสบเหตุ  หลังการประเมินสภาวะแวดล้อมรอบๆตัวให้มีความปลอดภัยทั้งกับผู้ป่วยและผู้ช่วยเหลือ ทันทีที่ถึงตัวผู้เจ็บป่วยใช้เวลาไม่เกิน 60 วินาที โดยใช้ประสาทสัมผัสทั้ง 5 ได้แก่ ตาดู หูฟัง จมูกดมกลิ่น ปากสอบถาม และการสัมผัสตัวผู้เจ็บป่วยในการประเมินไปพร้อมๆกัน ในการประเมินระบบสำคัญ 3 ระบบได้แก่ ระบบการหายใจ ระบบการไหลเวียนโลหิตและระบบประสาท  เพื่อค้นหาปัญหาเร่งด่วนที่เป็นภาวะคุกคามชีวิต โดยมีขั้นตอนสำคัญของการให้ความช่วยเหลือผู้ป่วยฉุกเฉินทุกราย ได้แก่

1.   การประเมินสภาพทั่วไป ( General impression ) การลงความเห็นเกี่ยวกับการเจ็บป่วย โดยอาศัยการประเมินจากสภาพแวดล้อม และอาการสำคัญของผู้ป่วยอย่างรวดเร็ว โดยใช้ ตาดู หูฟัง จมูกดมกลิ่นและปากถามผู้ป่วยหรือบุคคลใกล้เคียง และยังไม่มีการสัมผัสตัว เพื่อให้ง่ายต่อการให้ได้ข้อมูลคร่าวๆว่า สภาพผู้ป่วยอยู่ในภาวะที่จะเป็นอันตรายต่อชีวิตหรือไม่ ได้แก่

-   ท่าทางของผู้ป่วย นั่ง นอน ศีรษะ ลำตัวอย่างไร

-   หมดสติ ไม่รู้สึกตัวหรือไม่

-   การหายใจ Respiration โดยดูจากหน้าอกเคลื่อนไหวขึ้นลงตามจังหวะการหายใจ และลักษณะการหายใจปกติหรือผิดปกติอย่างไร หายใจตื้น และถี่ หรือ หายใจลำบาก หรือ หายใจมีเสียงดัง เช่น เสียงวี๊ด กรนหรือ เสียงครืดคราด    เสียง คร็อกในลำคอ 

-   ภาวะช็อค เช่น เหงื่อออกท่วมตัว หน้าซีดผิวเย็นชืด หมดสติ หรือหมดสติชั่ววูบ เป็นต้น

-   เสียเลือดจำนวนมากจากส่วนใด                    

2.   การประเมินสภาวะความรู้สึกตัว และสติสัมปชัญญะ Conscious ของผู้ป่วย โดยเริ่มด้วยการเรียก หรือพูดคุยกับผู้ป่วย ผู้ป่วยที่รู้สึกตัวดี สามารถพูดโต้ตอบได้ หรือไม่อย่างไร

-   รู้สึกตัวดี ถามตอบรู้เรื่อง

-   ซึม ตอบสนองต่อเสียงเรียกหรือคำพูด

-   หมดสติ ปลุกตื่น ตอบสนองต่อความเจ็บปวด

-   หมดสติปลุกไม่ตื่น ไม่ตอบสนองต่อการกระตุ้น

3.   การตรวจประเมินสภาวะร่างกาย โดยใช้หลักการประเมิน ด้วยสายตาและการสัมผัส ง่ายๆ ตรวจดูผิวหนังร้อน อุ่น เย็นหรือเปียกชื้น มีอวัยวะที่ได้รับบาดเจ็บมีการผิดรูปจากเดิมหรือไม่ เช่น

อวัยวะนั้นมีรอยฟกช้ำ แผลถลอก หรือมีบาดแผล แผลไฟไหม้ น้ำร้อนลวก หรือไม่

อวัยวะส่วนนั้นมีบาดแผลถูกแทงด้วยวัตถุมีคมหรื

อวัยวะส่วนนั้นกดแล้วเจ็บหรือผิดรูปหรือไม่

การช่วยเหลือขั้นต้นแก่ผู้ป่วยภาวะฉุกเฉินที่หมดสติด้วยการเปิดทางการหายใจ

       หลังการประเมินสภาวะเบื้องต้นพบว่าผู้ป่วยที่มีภาวะหมดสติและมีปัญหาการหายใจก่อนการแจ้งเหตุขอความช่วยเหลือจากรถพยาบาลควรให้การช่วยเหลือเบื้องต้น ไม่ควรปล่อยให้ผู้เจ็บป่วยขาดอากาศหายใจนานเกิน 4 นาที ควรมีการบริหารการหายใจให้แก่ผู้ป่วยก่อน โดย

(1)  การจัดท่านอนหงายราบไม่หนุนหมอน

(2)  ใช้สันมือด้านที่อยู่ใกล้กับศีรษะผู้บาดเจ็บวางบนหน้าผากผู้บาดเจ็บพร้อมกับกดหน้าผาก

(3)  ใช้นิ้วชี้และนิ้วกลางของมืออีกด้านจับที่กระดูก ขากรรไกรเชยคางขึ้น

2.   ผู้ป่วยที่ได้รับบาดเจ็บหรือไม่ทราบสาเหตุของการบาดเจ็บ ให้ตรึงกระดูกสันหลังส่วนคอและดึงกระดูกขากรรไกร ( Jaw thrust maneuver ) ถ้าทางเดินหายใจโล่งแต่ถ้าทางเดินหายใจไม่โล่ง ให้พิจารณาล้วงเศษอาหารและสิ่งแปลกปลอมและเสมหะออกก่อน และ

(1)   ผู้ปฏิบัตินั่งคุกเข่าท่าคุดคู้ โดยก้มคุดคู้อยู่ ด้านบนศีรษะผู้ป่วย

(2)   ให้ข้อศอกทั้งสองข้างวางบนพื้นหรือบนรถเข็นที่ผู้ป่วยนอน เพื่อให้จุดออกแรงงัดอยู่ที่แขนและมือ

(3)   ผู้ปฏิบัติใช้มือทั้ง 2 ข้าง จับกระดูกขากรรไกร ล่าง หัวแม่มือกดที่ด้านหน้าของกระดูกขากรรไกร บริเวณอุ้งมือประคองด้านข้างศีรษะผู้ป่วย เพื่อป้องกันการเคลื่อนของศีรษะ

3.  ผู้ป่วยที่หมดสติและไม่หายใจ ให้ปฏิบัติตามแนวทางการช่วยฟื้นคืนชีพ CPR


แก้ไขครั้งสุดท้าย: Monday, 14 January 2019, 1:38PM