EMS การแพทย์ฉุกเฉิน และระบบการแพทย์ฉุกเฉิน (Emergency medical services, EMS)

การแพทย์ฉุกเฉิน  คือ การดูแลรักษาอาการผู้เจ็บป่วยนอกโรงพยาบาลและเคลื่อนย้ายผู้ป่วยฉุกเฉินที่มีอาการป่วยหรือบาดเจ็บที่เกิดขึ้นฉุกเฉิน เฉียบพลัน พร้อมทั้งการนำส่งโรงพยาบาลที่เหมาะสม โดยมีจุดประสงค์หลัก คือช่วยชีวิตผู้ป่วยฉุกเฉิน, ป้องกันไม่ให้สถานการณ์เลวร้ายลง และบรรเทาอาการที่ทำให้เกิดความเสี่ยงหรือทุกข์ทรมานลง ซึ่งผู้ช่วยเหลือจำเป็นต้องมีความรู้ ความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับระบบการแพทย์ฉุกเฉิน และมาตรฐาน หลักเกณฑ์ต่างๆที่เกี่ยวกับระบบการแพทย์ฉุกเฉิน ตามที่พระราชบัญญัติการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ พ.ศ. 2551 ซึ่งกำหนดให้มีสถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ ทำหน้าที่ในการพัฒนาระบบบริการการแพทย์ฉุกเฉินของประเทศไทย และผู้ป่วยฉุกเฉินสามารถขอใช้บริการความช่วยเหลือได้ที่โทร 1669 ตลอด 24 ชั่วโมง โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย

ระบบบริการการแพทย์ฉุกเฉิน

ระบบบริการการแพทย์ฉุกเฉิน เป็นระบบงานบริการความช่วยเหลือทางการแพทย์ฉุกเฉิน มีลักษณะการทำงานที่เป็นระบบ แบบแผนการทำงานที่ชัดเจนไว้โดยใช้สัญลักษณ์คือ "ดาวแห่งชีวิต" (Star of Life) ซึ่งประกอบด้วยสัญลักษณ์คทางูเดี่ยวแทนการรักษา โดยมี คณะกรรมการการแพทย์ฉุกเฉิน ซึ่งถูกแต่งตั้งขึ้นตามกฎหมายกำหนด กำหนดหลักเกณฑ์การปฏิบัติงานของระบบไว้ เป็นกรอบ แบบแผนการทำงานของบุคลากร ไว้ดังนี้ ( บางส่วน )ที่ควรทราบเพื่อความเข้าใจที่ตรงกัน

การประเมินเพื่อคัดแยกระดับความฉุกเฉินและมาตรฐานการปฏิบัติการ พ.ศ. 2555  กำหนดไว้ได้แก่

(1)   ผู้ป่วยฉุกเฉินวิกฤต ได้แก่ บุคคลซึ่งได้รับบาดเจ็บหรือมีอาการป่วยกะทันหันซึ่งมีภาวะคุกคามต่อชีวิต ซึ่งหากไม่ได้รับปฏิบัติการแพทย์ทันทีเพื่อแก้ไขระบบการหายใจ ระบบไหลเวียนเลือดหรือระบบประสาทแล้ว ผู้ป่วยจะมีโอกาสเสียชีวิตได้สูง หรือทำให้การบาดเจ็บหรืออาการป่วยของผู้ป่วยฉุกเฉินนั้นรุนแรงขึ้นหรือเกิดภาวะแทรกซ้อนขึ้นได้อย่างฉับไวให้ใช้สัญลักษณ์ “สีแดง”สำหรับผู้ป่วยฉุกเฉินวิกฤต

(2)   ผู้ป่วยฉุกเฉินเร่งด่วน ได้แก่บุคคลที่ได้รับบาดเจ็บหรือมีอาการป่วยซึ่งมีภาวะเฉียบพลันมากหรือเจ็บปวดรุนแรงอันจำเป็นต้องได้รับปฏิบัติการแพทย์อย่างรีบด่วน มิฉะนั้นจะทำให้การบาดเจ็บหรืออาการป่วยของผู้ป่วยฉุกเฉินนั้นรุนแรงขึ้นหรือเกิดภาวะแทรกซ้อน ซึ่งส่งผลให้เสียชีวิตหรือพิการในระยะต่อมาได้ให้ใช้สัญลักษณ์ “สีเหลือง”สำหรับผู้ป่วยฉุกเฉินเร่งด่วน

(3)   ผู้ป่วยฉุกเฉินไม่รุนแรง ได้แก่ บุคคลซึ่งได้รับบาดเจ็บหรือมีอาการป่วยซึ่งมีภาวะเฉียบพลันไม่รุนแรง อาจรอรับปฏิบัติการแพทย์ได้ในช่วงระยะเวลาหนึ่งหรือเดินทางไปรับบริการสาธารณสุขด้วยตนเองได้ แต่จำเป็นต้องใช้ทรัพยากรและหากปล่อยไว้เกินเวลาอันสมควรแล้วจะจะทำให้การบาดเจ็บหรืออาการป่วยของผู้ป่วยฉุกเฉินนั้นรุนแรงขึ้นหรือเกิดภาวะแทรกซ้อนขึ้นได้     ให้ใช้สัญลักษณ์ “สีเขียว”สำหรับผู้ป่วยฉุกเฉินไม่รุนแรง

(4)   ผู้ป่วยทั่วไป ได้แก่ บุคคลที่เจ็บป่วยแต่ไม่ใช่ผู้ป่วยฉุกเฉิน ซึ่งอาจรอรับหรือเลือกสรรการบริการสาธารณสุขในเวลาทำการตามปกติได้ โดยไม่ก่อให้เกิดอาการที่รุนแรงขึ้นหรือมีภาวะแทรกซ้อนตามมาให้ใช้สัญลักษณ์ “สีขาว”สำหรับผู้ป่วยทั่วไป

(5)   ผู้รับบริการสาธารณสุขอื่นๆ ได้แก่ บุคคลซึ่งมารับบริการสาธารณสุขหรือบริการเพื่อผู้อื่นโดยไม่จำเป็นต้องใช้ทรัพยากร ให้ใช้สัญลักษณ์ “สีดำ”สำหรับผู้ป่วยรับบริการสาธารณสุขอื่น

ข้อ 5 ให้หน่วยปฏิบัติการและสถานพยาบาลจัดให้มีการคัดแยกผู้รับบริการสาธารณสุขตามข้อ 4 ตลอดเวลา รวมทั้งควบคุมและดูแลให้ผู้ปฏิบัติการดำเนินการให้ผู้ป่วยฉุกเฉินได้รับการปฏิบัติการฉุกเฉินตามลำดับความเร่งด่วน ดังต่อไปนี้

(1)   จัดให้ผู้ป่วยฉุกเฉินวิกฤตตามข้อ 4(1) ได้รับการปฏิบัติการฉุกเฉินทันที และจัดให้ได้รับปฏิบัติการแพทย์ขั้นสูงโดยเร่งด่วนที่สุด

(2)   จัดให้ผู้ป่วยฉุกเฉินเร่งด่วนตามข้อ 4(2) ได้รับการปฏิบัติการฉุกเฉินทันที และจัดให้ได้รับปฏิบัติฉุกเฉินถัดจากผู้ป่วยผู้ป่วยฉุกเฉินวิกฤตตามข้อ 4(1) และจัดให้ได้รับปฏิบัติการแพทย์ฉุกเฉินขั้นสูงโดยเร็ว

(3)   จัดให้ผู้ป่วยฉุกเฉินไม่รุนแรงตามข้อ 4(3) ได้รับการปฏิบัติการฉุกเฉินถัดจากผู้ป่วยฉุกเฉินเร่งด่วนตามข้อ 4(2) และจัดให้ได้รับปฏิบัติการแพทย์ตามความจำเป็น

(4)   เลือกสรรหรือจัดให้ผู้ป่วยทั่วไปตามข้อ 4(4) ได้รับบริการสาธารณสุขอื่นตามสมควรแก่กรณี หรืออาจอนุโลมให้ใช้ทรัพยากรได้เฉพาะในกรณีจำเป็น โดยให้รับบริการถัดจากผู้ป่วยฉุกเฉินไม่รุนแรงตามข้อ 4(3) หรือเมื่อไม่มีผู้ป่วยฉุกเฉิน

(5)   จัดหรือแนะนำให้ผู้รับบริการสาธารณสุขอื่นตามข้อ 4(5) ได้รับบริการที่ประสงค์จากบุคลากรสาธารณสุขอื่น ในเวลาหรือบริเวณอื่น ซึ่งไม่ได้จัดไว้เพื่อปฏิบัติการแพทย์ตามความเหมาะสม

โครงสร้างและกลไกการบริหารจัดการระบบการแพทย์ฉุกเฉินของประเทศไทย

1.   ความเชื่อมโยงโครงสร้าง กลไกการจัดการระบบการแพทย์ฉุกเฉิน


2.   โครงสร้างกลไกการบริหารจัดการระบบการแพทย์ฉุกเฉิน ระดับจังหวัด ยกเว้นกรุงเทพมหานคร


3.   กลไกการบริหารจัดการระบบการแพทย์ฉุกเฉินกรุงเทพมหานคร (ระดับจังหวัดและท้องถิ่น)


กลไกการจัดการระบบการแพทย์ฉุกเฉินระดับจังหวัด

สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินได้ทำข้อตกลงเพื่อดำเนินงานและบริหารจัดการระบบการแพทย์ฉุกเฉินในระดับจังหวัด ดังนี้

1.   ส่วนการบริหารจัดการระบบการแพทย์ฉุกเฉินจังหวัด ซึ่งประกอบด้วย

1.1   ผู้ว่าราชการจังหวัด

1.2   คณะอนุกรรมการบริหารจัดการระบบระดับจังหวัด

2.     ส่วนการจัดบริการในระบบ

2.1  นายอำเภอ และองค์การบริหารส่วนท้องถิ่น

2.2  นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัด

2.3  สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด

2.4  หน่วยสนับสนุนการแพทย์ฉุกเฉิน โดยหน่วยงานด้านสาธารณสุขจังหวัดตกลงร่วมกัน ในการดำเนินการดังนี้

1)   จัดระบบการแพทย์ฉุกเฉินตามขอบเขตความรับผิดชอบภายในจังหวัดหรือเขตพื้นที่ ให้เหมาะสมตามที่กพฉ.(คณะกรรมการการแพทย์ฉุกเฉิน) กำหนด

2)   จัดหาโรงพยาบาลเพื่อรับผู้ป่วยฉุกเฉิน ตรวจสอบมาตรฐาน และพัฒนาศักยภาพในการปฏิบัติงานของบุคลากร หน่วยปฏิบัติการ และพาหนะฉุกฉฺนของหน่วยปฏิบัติการให้เป็นไปตามมาตรฐานที่กพฉ. รวมทั้งจัดทำทะเบียนไว้

3)   ตรวจสอบเอกสารหลักฐาน อนุมัติการเบิกจ่ายเพื่ออุดหนุนหรือชดเชยการปฏิบัติการฉุกเฉินตามกฎหมาย ข้อบังคับ ระเบียบ ประกาศ กพฉ. กำหนด

4)   รายงานข้อมูล และติดตามการดำเนินงานการแพทย์ฉุกเฉินตามที่สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ

5)   สนับสนุน ส่งเสริมและพัฒนาการแพทย์ฉุกเฉินร่วมกับสถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติกำหนดไว้

6)   จัดให้มีศูนย์รับแจ้งเหตุและสั่งการ  แพทย์หรือพยาบาล ที่ปฏิบัติงาน ณ ศูนย์รับแจ้งเหตุและสั่งการ

7)   จัดให้มีความช่วยเหลือในระบบการแพทย์ฉุกเฉินได้ตาม มาตรฐาน

7.1   มาตรฐานด้านผู้ปฏิบัติการ ตามขอบเขตความสามารถในการปฏิบัติการฉุกเฉิน และลักษณะการปฏิบัติการดังนี้

7.2   มาตรฐานด้านพาหนะใช้เพื่อการลำเลียงหรือขนส่ง

(1)   พาหนะเพื่อการลำเลียงหรือขนส่งของชุดปฏิบัติการทางบก พร้อมอุปกรณ์ทางการแพทย์และผ่านการจดทะเบียนรถ ตรวจสภาพรถ

(2)   พาหนะใช้เพื่อการลำเลียงหรือขนส่งของชุดปฏิบัติการทางน้ำ

(3)   พาหนะใช้เพื่อการลำเลียงหรือขนส่งของชุดปฏิบัติการด้วยอากาศยาน เป็นชุดปฏิบัติการในพื้นที่ทุรกันดาร พื้นที่ห่างไกลหรือพื้นที่กำลังประสบภัยพิบัติ ซึ่งไม่สามารถเคลื่อนย้ายผู้เจ็บป่วยด้วยยานพาหนะปกติทางบกหรือทางน้ำได้

การบริการการแพทย์ฉุกเฉิน ครอบคลุมอาการเจ็บป่วยฉุกเฉิน ได้แก่

1.   หมดสติ ไม่รู้สึกตัว ไม่หายใจ

2.   มีสิ่งแปลกปลอมอุดตันทางเดินหายใจ

3.   หายใจเร็วและเหนื่อยหอบอย่างรุนแรง และหายใจมีเสียงดัง

4.   ชักต่อเนื่องไม่หยุด

5.   อาการชักในหญิงในตั้งครรภ์

6.   งูพิษกัด และมีอาการหนังตาตกหรือหายใจลำบาก

7.   ถูก/โดนไฟไหม้ ได้รับสารพิษ สัตว์มีพิษกัดต่อย

8.   ได้รับบาดเจ็บที่ดวงตา และการมองเห็นลดลงฉับพลัน

9.   เจ็บหน้าอกอย่างรุนแรง

10.   แขนขาอ่อนแรงซีกเดียวอย่างฉับพลัน

11.   ปวดท้องคลอดที่มีน้ำเดินร่วมกับมีเลือดออกทางช่องคลอด

12.   บาดแผลโดนยิงที่ศีรษะ หรือลำคอ หรือหน้าอก หรือท้อง

13.   บาดแผลโดนแทงที่ลำคอ หรือหน้าอก หรือท้อง

14.   บาดแผลที่มีเลือดไหลออกปริมาณมาก และห้ามเลือดไหลไม่หยุด

15.   มีอาการเหงื่อแตก ตัวเย็น จากการเสียเลือดมาก

16.   บาดเจ็บจากอุบัติเหตุ เช่น อุบัติเหตุจราจร ตกจากที่สูง จมน้ำ ไฟฟ้าช็อต

การตอบสนองภาวะฉุกเฉินในระบบการแพทย์ฉุกเฉิน

ระบบการแพทย์ฉุกเฉินประกอบด้วย 3 ภารกิจหลักการตอบสนองที่มีความสอดรับกันด้วยกระบวนการคุณภาพ คือ

1)   ระบบการบริการนำส่งผู้ป่วยก่อนถึงรพ. (Pre hospital care)


2)   ระบบการรักษาผู้ป่วยฉุกเฉินในโรงพยาบาลและเครือข่ายการส่งต่อ (In hospital care and inter hospital care)


3)   ระบบการเตรียมความพร้อมรับสถานการณ์สาธารณภัย (Disaster management)


เครือข่ายปฏิบัติการในระบบการแพทย์ฉุกเฉินเฉพาะของกรุงเทพมหานคร

เพื่อให้การบริหารจัดการในการจัดบริการการแพทย์ฉุกเฉินในพื้นที่กรุงเทพมหานครเกิดประสิทธิภาพ มีความครอบคลุม ทั่วถึงและรวดเร็ว ระบบการบริหารจัดการฯ ภายใต้การกำกับ ดูแลโดยกรุงเทพมหานครซึ่งมีศูนย์บริการการแพทย์ฉุกเฉินกรุงเทพมหานคร (ศูนย์เอราวัณ) ทำหน้าที่ในการบริหารจัดการระบบฯ ให้เป็นไปตามมาตรฐานกำหนดจึงแบ่งพื้นที่ปฏิบัติการออกเป็น 9 โซน โดยให้หน่วยบริการในพื้นที่ร่วมกันรับผิดชอบในการจัดบริการฯให้แก่ประชาชน ดังนี้

( ข้อมูล ณ 31 สิงหาคม 2561 )

  

หน่วยบริการระดับสูงรับผิดชอบพื้นที่

หน่วยบริการระดับพื้นฐาน

รับผิดชอบครอบคลุมพื้นที่

โซน ๑ คณะแพทยศาสตร์วชิรพยาบาล

มูลนิธิป่อเต็กตึ๊ง     ( สลับวัน )

พระนคร           

         ศิริราชพยาบาล

มูลนิธิร่วมกตัญญู   ( สลับวัน )

บางซื่อ

         รพ.ราชพิพัฒน์

ศูนย์เอราวัณ

ทุ่งสองห้อง หลักสี่ บางเขน

         รพ.บางโพ

 

ดุสิต

         รพ.เกษมราษฎร์ ประชาชื่น

 

บางพลัด

         รพ.วิชัยเวช แยกไฟฉาย

 

ตลิ่งชัน

         รพ.ธนบุรี

 

บางกอกน้อย

         ศูนย์เอราวัณ (จุดเพิ่มประสิทธิภาพ)ตลิ่งชัน

 

ทวีวัฒนา

โซน ๒ รพ.กลาง

มูลนิธิป่อเต็กตึ๊ง     ( สลับวัน )

ป้อมปราบศัตรูพ่าย สัมพันธวงศ์ พญาไท

         รพ.หัวเฉียว

มูลนิธิร่วมกตัญญู   ( สลับวัน )

ดินแดง  ห้วยขวาง ปทุมวัน วัฒนา คลองเตย

         ศูนย์เอราวัณ (จุดจอดศูนย์เอราวัณ)

ศูนย์เอราวัณ

 สนับสนุนปฏิบัติการพื้นที่โซน 2๒

โซน ๓ รพ.ตากสิน

มูลนิธิป่อเต็กตึ๊ง     ( สลับวัน )

คลองสาน

         รพ.สมเด็จพระปิ่นเกล้า

มูลนิธิร่วมกตัญญู   ( สลับวัน )

ธนบุรี

         รพ.สมิติเวช ธนบุรี

ศูนย์เอราวัณ

ภาษีเจริญ

         รพ. บางปะกอก ๘

 

บางแค

         รพ. หลวงพ่อทวีศักดิ์ชุตินธโรอุทิศ

 

หนองแขม

         รพ. บางไผ่

 

บางกอกใหญ่

         รพ. พญาไท ๓

 

ราษฎรบูรณะ

         รพ. วิชัยเวช หนองแขม

 

ทุ่งครุ

         รพ.เกษมราษฎร์ บางแค

 

บางขุนเทียน

         รพ. สหวิทยาการมะลิ

 

บางบอน

         ศูนย์เอราวัณ (จุดเพิ่มประสิทธิภาพ)

 

 สนับสนุนการปฏิบัติการในพื้นที่

โซน ๔ รพ. เจริญกรุงประชารักษ์

มูลนิธิป่อเต็กตึ๊ง     ( สลับวัน )

บางคอแหลม

         รพ. บางปะกอก ๙ อินเตอร์

มูลนิธิร่วมกตัญญู   ( สลับวัน )

ยานนาวา บางรัก

         รพ. พระราม ๒

ศูนย์เอราวัณ

สาธร

         รพ. บางมด

 

คลองเตย

         รพ. บางปะกอก ๑

 

พระโขนง

        รพ.ประชาพัฒน์

 

บางนา

        รพ.นครธน

 

 


 

 

        ศูนย์เอราวัณ (จุดเพิ่มประสิทธิภาพ)

 

 

โซน ๕ รพ.เลิดสิน

มูลนิธิป่อเต็กตึ๊ง     ( สลับวัน )

สาธร

         รพ. จุฬาลงกรณ์

มูลนิธิร่วมกตัญญู   ( สลับวัน )

บางรัก

         รพ. กล้วยน้ำไท ๑

ศูนย์เอราวัณ

คลองเตย พระโขนง

         รพ. ศิครินทร์

 

ปทุมวัน วัฒนา

         รพ. เทพธารินทร์

 

 

 

 

 



หน่วยบริการระดับสูงรับผิดชอบพื้นที่

หน่วยบริการระดับพื้นฐาน

รับผิดชอบครอบคลุมพื้นที่

โซน ๖ รพ. นพรัตน์ราชธานี      

มูลนิธิป่อเต็กตึ๊ง     ( สลับวัน )

ประเวศ สวนหลวง บางกะปิ

         รพ. สิรินธร

มูลนิธิร่วมกตัญญู   ( สลับวัน )

วังทองหลาง หนองจอก ลาดกระบัง

         รพ.ลาดกระบังกรุงเทพมหานคร

ศูนย์เอราวัณ

บึงกุ่ม มีนบุรี คลองสามวา

         รพ. เวชการุณย์รัศมิ์

มูลนิธิร่มไทร

คันนายาว

         รพ. นวมินทร์ ๑

มูลนิธิสยามรวมใจ

 

         ศูนย์เอราวัณ (จุดเพิ่มประสิทธิภาพ)จุดรามอินทรา

 

 สนับสนุนปฏิบัติการในพื้นที่โซน

โซน ๗ รพ. ภูมิพลอดุลยเดช

มูลนิธิป่อเต็กตึ๊ง     ( สลับวัน )

บางเขน

         รพ. เปาโล เกษตร

มูลนิธิร่วมกตัญญู   ( สลับวัน )

ดอนเมือง

         รพ. บี แคร์ เมดิคอลเซ็นเตอร์

ศูนย์เอราวัณ

จตุจักร

         รพ. เซ็นทรัลเยนเนอรัล

กู้ชีพหงส์แดง

สะพานสูง

         รพ. วิภาวดี

กู้ชีพกูบแดง

หลักสี่

         รพ. สายไหม

 

สายไหม

         ศูนย์เอราวัณ (จุดเพิ่มประสิทธิภาพ)จุดสำนักการโยธา

 

ลาดพร้าว

โซน ๘ รพ.ราชวิถี

มูลนิธิป่อเต็กตึ๊ง     ( สลับวัน )

พญาไท ห้วยขวาง

         รพ. รามาธิบดี

มูลนิธิร่วมกตัญญู   ( สลับวัน )

ลาดพร้าว

         รพ. พระมงกุฎเกล้า

ศูนย์เอราวัณ

จตุจักร

         รพ. พญาไท ๒

 

ดินแดง 

         รพ. ปิยะเวท

 

ห้วยขวาง

         รพ. เพชรเวช

 

ปทุมวัน

  ศูนย์เอราวัณ (จุดเพิ่มประสิทธิภาพ)จุดสนข.ลาดพร้าว

 

 

โซน ๙ รพ. ตำรวจ

มูลนิธิป่อเต็กตึ๊ง     ( สลับวัน )

ปทุมวัน

         รพ. การุญเวช สุขาภิบาล ๓

มูลนิธิร่วมกตัญญู   ( สลับวัน )

วัฒนา

         รพ. จุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย

ศูนย์เอราวัณ

ประเวศ

         ศูนย์เอราวัณ (จุดเพิ่มประสิทธิภาพ)จุดวัดเทพลีลา

 

 

 

 

 


แก้ไขครั้งสุดท้าย: Monday, 14 January 2019, 1:53PM